TÜİK’ten TÜFE madde sepetinde detaylı endeks yayımına geçiş

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

TÜİK, internet sitesinde, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) husus sepetinde unsur bazında fiyat yayımı yerine daha ayrıntılı endeks yayımına (COICOP 5) geçiş hakkında duyuru yayımladı.

Duyuruda, TÜİK’in Resmi İstatistik Programı kapsamında yayımlamakta olduğu tüm istatistiklerde olduğu üzere, TÜFE’yi de memleketler arası norm ve standartlar doğrultusunda, Avrupa İstatistikleri Uygulama Esasları’nın bütününü dikkate alarak hesapladığı ve yayımlandığı belirtildi.

TÜFE data derleme, sürece ve dağıtım süreçlerine ait tüm ayrıntıların, TÜİK’in Kalite Teminat Çerçevesinde de tanımlanmış olan “erişilebilirlik ve açıklık” unsurları kapsamında internet sayfasında yayımlandığı tabir edilen duyuruda, “İstatistik üretim süreci, daima gelişen ve değişen toplumsal, ekonomik, teknolojik ve dönemsel şartlara ve bu doğrultuda artan muhtaçlık ve beklentilere dayalı olarak her geçen gün gelişmekte ve güzelleşmektedir.” sözü kullanıldı.

Duyuruda, ulusal istatistik ofislerinin milletlerarası standartlara uygun ürettikleri tüm istatistiklerin günün koşularına, piyasa ve kullanıcı gereksinimlerine karşılık verebilmesi için bütün bu gelişmelerin yanı sıra yeterli uygulama örneklerini de yakından takip ettikleri ve çalışmalarına yansıttıkları aktarılarak, bu doğrultuda, TÜFE kapsamında yayımlanmakta olan birtakım tabloların sunum formu ve içeriği konusunda, piyasadaki fiyat hareketlerinin kullanıcılar tarafından daha gerçek okunması ve takip edilmesine imkan verecek kimi düzenlemeler yapıldığı bildirildi.

Aylık bazda yayımlanmakta olan ortalama husus fiyatlarına ait tablonun da, kamuoyunda yanlış manaya ve aldatıcı değerlendirmelere sebebiyet verdiği için, Mayıs 2022 TÜFE sonuçlarının yayımlandığı tarihten itibaren güncnmemesine karar verildiği belirtilen duyuruda, şunları kaydedildi:

“Bunun yerine Harcama Kümelerine Nazaran Endeks Sonuçları tablosunun kapsamı genişletilerek, Emele Nazaran Ferdi Tüketim Sınıflaması-COICOP 4’lü seviye yerine, daha detaylı endeks değişimlerini içeren ve COICOP 5’i seviyeye denk gelen 144 temel başlık için endeks sonuçlarının yayımlanmasına başlanmıştır. 2022 yılı prestijiyle TÜFE kapsamında 409 husus, 904 husus çeşidi için her ay yaklaşık 560 bin 392 fiyat derlenmektedir. Fiyat derleme sürecinin “madde çeşidi” seviyesinde yapılıp, dünya genelinde ortalama fiyatların tamamını yayımlayan neredeyse hiçbir ülke bulunmamasına karşın, ülkemizde “madde” seviyesinde yayımlanıyor olması, kelam konusu tablonun kamuoyunda yanlış bedellendiriliyor olmasının temel sebebidir. Sonuç olarak akaryakıtlı araç fiyatı olarak kamuoyuna sunulan unsur fiyatı, takip edilen tüm akaryakıtlı araçların ortalama fiyatını yansıtmaktaydı. Bu durum homojen olmayan tüm unsurlar için geçerlidir. Bu minvalde verilebilecek bir öteki örnek ise taze zerzevat ve meyve fiyatlarıdır. Mevsimsel geçişlerde fiyat hareketliliği yüksek olan eserlerden, taze meyve ve zerzevat fiyatları haftada bir kere olmak üzere ayda dört kere derlenmektedir. Kelam konusu husus fiyatları tablosunda Kurumumuz tarafından dört defa (her hafta) derlenmiş olan taze zerzevat ve meyve fiyatının ortalaması hesaplanarak yayımlanmaktaydı. Lakin, kamuoyunun son haftadaki (en güncel) fiyatlara odaklanması nedeniyle, Kurumumuz tarafından açıklanan dört haftanın ortalamasına dayalı taze zerzevat ve meyve fiyatları da başka eserler üzere sıklıkla tartışma konusu olmaktaydı. Taze zerzevat ve meyvede genel olarak dönem girişi olan aylarda, dört hafta ortalaması, son hafta fiyatından yüksek olabilirken, dönem sonunda ise son hafta fiyatlarına kıyasla daha yüksek ortalama fiyatlar oluşabilmekteydi. Kamuoyunda ise unsur bazında son hafta fiyatlarından daha yüksek ortalama fiyat açıklandığında rastgele bir tenkit gelmezken, tam karşıtı durumlarda Kurumumuz haksız tenkitlere maruz bırakılmaktaydı.”

Ülkelerin fiyat yayımlama durumları

Duyuruda, gerek eserlerin homojen olmayan yapıları, gerekse aylık ortalama fiyatların haber bülteni yayımlandığı gündeki piyasa fiyatlarından farklı olabilmesi üzere nedenlerden dolayı, dünya genelindeki ulusal istatistik ofislerinin büyük çoğunluğunun husus seviyesinde fiyat yayımlamadığı aktarılarak, bu kapsamda Avrupa Birliği’ne (AB) üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’nın da yer aldığı 33 ulusal istatistik ofisinin internet sitelerinin de incelendiğinde, unsur seviyesinde tüm fiyatları yayımlayan rastgele bir ülke bulunmadığının görüldüğü kaydedildi.

Bu kapsamda, ilgili ülkelerden 17’sinin hiçbir formda fiyat bilgisi paylaşmadığı, 9’unun seçilmiş unsurların aylık ortalama fiyatlarını, 4’ünün seçilmiş unsurların yıllık ortalama fiyatlarını, 3’ünün ise yalnızca aylık güç fiyatlarını yayımladığının tespit edildiği vurgulanan duyuruda, şu bilgiler verildi:

“İlgili ülkelerin açıkladığı endeks seviyelerine bakıldığında COICOP 4. ve 5. seviyelerde endeks bilgilerinin paylaşımının ağırlaştığı görülmektedir. TÜİK’in 3 Haziran 2022 prestijiyle COICOP 4’lü düzeyden, daha ayrıntılı olan COICOP 5’li seviyeye geçmesinin yanı sıra, seçilmiş eserlerin aylık değişim fiyatlarının da yayımına başlamasıyla birlikte Türkiye’nin bu alanda, AB’ye üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’nın yer aldığı 33 ülke içinde şeffaf olan ülkelerin başında yer aldığı, genel datalara dayalı olarak müşahade edilmektedir.”

Benzin ve motorin fiyatları hakkında kamuoyu bilgilendirmesi

Duyuruda ayrıyeten, akaryakıt ve motorin fiyatlarının, TÜİK bölge müdürlükleri tarafından aylık eser fiyat derleme periyotlarında, akaryakıt satış noktalarından derlendiği söz edilerek, ilgili eserlere tüketim ölçüleri ise Güç Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) alınan günlük pompa satış ölçülerine ilişkin idari kayıtlardan temin edildiği bildirildi.

Özellikle akaryakıt ve motorin fiyatlarındaki günlük fiyat dalgalanmalarından dolayı, bu eserlere yönelik günlük talepler de genel prestijiyle artırımlı fiyatlar yansımadan evvel önemli oranda artış gösterdiğine işaret edilen duyuruda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Kurumumuz tarafından ilgili eserlere ilişkin aylık ortalama satış fiyatı, günlük fiyatlarla günlük tüketim ölçülerinin ağırlıklandırılması sistemi ile hesaplanmaktadır. Milletlerarası uygulamalar da fiyat değişikliği hesaplamalarının olabildiğince tüketim ölçüsü ile ağırlıklandırılmış fiyatlar üzerinden yapılmasını önermektedir. Birtakım basın yayın organlarında yer alan ve gerçek iktisadi talebin göz gerisi edilerek, yalnızca ‘günlük ortalama fiyatlar’ üzerinden kolay ortalama alma metoduyla elde edilen yüzeysel fiyatlarla Kurumumuz tarafından ilgili eserlere yönelik günlük tüketim ölçüsünün da hesaplara dahil edilerek elde edilen “ağırlıklandırılmış ortalama fiyatların” farklılık göstermesi, kullanılan metodolojilerin farklılığından kaynaklanmaktadır. Homojen eser kümelerinde dahi farklı prosedürler kullanılarak tıpkı husus fiyatı sonuçlarına ulaşılmaya çalışılması sonucunda ortaya çıkan tartışmalar, TÜİK’in AB’ye üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’da olduğu üzere seçilmiş homojen unsurlar haricinde kalan eserlerin fiyatlarının yayımlanmaması kararının ne kadar isabetli bir karar olduğunun değerli bir göstergesidir.”

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
TÜİK’ten TÜFE madde sepetinde detaylı endeks yayımına geçiş

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Uygulamayı Yükle

Haberim Burada'nın uygulaması yayında!

Giriş Yap

Haberim Burada ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin